Marketing là gì?
Theo ghi chép từ lịch sử, thuật ngữ Marketing được sinh ra lần đầu tiền từ việc các công ty FMCG lập ra bộ phận Marketing, nhằm hỗ trợ việc mở rộng thị trường cũng như các hoạt động bán hàng. Về sau, khi Marketing được ứng dụng và phổ biến một cách rộng rãi qua các ngành hàng khác, người ta dần hiểu và nhận ra tầm quan trọng của Marketing và quyết định nghiên cứu về nó. Các nhà nghiên cứu, thậm chí cả các nhà điều hành vĩ đại với nhiều góc nhìn, tư duy khác nhau đưa ra vô kể các khái niệm và phương pháp ứng dụng để phát triển các triết lý của mình. Tuy nhiên, mình sẽ không nêu lại các kiến thức đó trong bài viết này (các bạn có thể tìm đọc thêm), thay vào đó, mình sẽ đưa ra định nghĩa về Marketing theo cách hiểu của bản thân qua các quan sát và trải nghiệm:
Marketing là quá trình tạo ra giá trị và thu lại giá trị
Nói đến tạo giá trị nghĩa là nói đến người nhận nó và lợi ích dựa trên nhu cầu của họ. Nói đến thu lại giá trị nghĩa là nói đến bản thân người cho đi và lợi ích dựa trên nhu cầu của họ. Từ thời kỳ đồ đá, loài người đã biết chế tạo ra các công cụ để hỗ trợ việc săn bắt và hái lượm, đã biết chung sống theo bầy đàn để bảo vệ bản thân, và biết trao đổi các của cải thặng dư để thỏa mãn nhu cầu cá nhân,… tất cả đều là hoạt động tạo ra giá trị (công cụ dụng cụ, sự chia sẻ, của cải trao đổi) để thu về giá trị (thức ăn, sự an toàn, của cải mong muốn).
May mắn thay, nhu cầu của con người không bao giờ có giới hạn, khi một nhu cầu được thỏa mãn, ngay lập tức các kỳ vọng mới và các nhu cầu mới lại nảy sinh. Và chính điều đó đã tạo động lực thúc đẩy cho dòng chảy cung ứng giá trị liên tục được tạo ra và vô hình chung, tạo ra sự phát triển cho toàn xã hội loài người.
Marketing xuất hiện ở mọi thứ xung quanh chúng ta, mặc dù nhiều người có tư duy và thực hiện Marketing rất tốt nhưng họ không biết điểu đó, bởi bản chất, họ chỉ đơn giản làm một việc duy nhất – tập trung vào giá trị: Người bán hàng kinh nghiệm hiểu rằng phải bán cho khách hàng thứ họ cần chứ không phải bán sản phẩm để đạt doanh số; Bác gái bán rau khu mình ở luôn lựa chọn cho mình những mớ đẹp nhất dù mình không yêu cầu (thậm chí còn hỏi mình nấu món gì); Người bạn rất thân trong kinh doanh của mình chia sẻ thậm chí cả những thứ trong đời sống hay đề xuất hỗ trợ khi mình gặp khó khăn;… và những gì họ thu được? Mối quan hệ thân thiết, lâu dài với khách hàng; Khách hành hàng trung thành của hàng rau; Người đồng hành cùng giúp đỡ và phát triển lâu dài;…
Và như vậy, các hoạt động không mang lại giá trị (cái người nhận cần) thì về bản chất, đó không phải là Marketing dù bạn có biện hộ rằng nó là “chiến lược” gì chăng nữa.
Vậy, tại sao tư duy Marketing lại quan trọng? Như đã đề cập, tư duy Marketing là đường lối, định hướng tập trung vào giá trị. Chuỗi kiến tạo, cung ứng giá trị là động lực chính cho sự phát triển từ cá thể đến quần thể xã hội. Do đó, tư duy Marketing là yếu tố tiên quyết nếu bạn muốn phát triển hay rộng hơn, đó là phương hướng giúp chúng ta có thể tồn tại và hạnh phúc.
Marketing ở mọi thứ xung quanh ta
Tư duy Marketing, theo mình, đã vượt ra ngoài giới hạn của hoạt động kinh doanh. Gần gũi nhất đối với chính bạn hay là mình, đó là các mối quan hệ. Việc gieo mầm, vun đắp những mối quan hệ tốt sẽ mang lại trái ngọt trong tương lai là điều không phải bàn cãi. Tuy nhiên, nhiều người lại không hiểu được bản chất của việc xây dựng mối quan hệ đó là phải tạo ra giá trị để thu lại giá trị. Nhiều người quá ích kỷ khi đòi hỏi người khác phải cho đi khi chưa mang lại giá trị cho họ, nhiều người lại xây dựng các mối quan hệ dựa trên tư duy vụ lợi và ăn xổi, nhiều người khác lại chỉ biết giữ cho riêng mình mà ko muốn chia sẻ,…
Chính sự thiển cận trong tư duy hay thiếu sót góc nhìn Marketing đã tạo ra các năng lượng tiêu cực trong các mối quan hệ và về lâu dài, các mối quan hệ này không thể tạo ra giá trị: nhiều bè nhưng ít bạn. Tương tự, trong tình các mối quan hệ tình cảm, tình yêu phải đến từ việc cho đi từ cả hai phía. Mối quan hệ bền vững phải được xây dựng dựa trên sự cố gắng, chấp nhận và sự tha thứ, đó là sự cung ứng giá trị liên tục về mặt tâm hồn và thể xác của hai người.
Cuối cùng, mình muốn đưa ra một câu chuyện thực tế và cũng là bài học lớn của bản thân. Mình cực kỳ tự tin là một người có tư duy tốt, kiến thức nền tảng vững chắc và hiểu biết tương đối rộng, trong các cuộc phỏng vấn, hầu như mình đều vượt qua một cách dễ dàng. Một cá nhân giỏi – nhiều người nhận xét như vậy. Nhưng trên thực tế mình lại không thể tiến xa hơn vị trí nhân viên để lên được bậc quản lý, vì sao? Vì giá trị mình mang lại cho tổ chức không thể vượt ra hai chữ: “cá nhân”. Nói cách khác, các kỹ năng hay khả năng quản trị các mối quan hệ trong nhóm của mình tệ. Dù vô tình, mình đã tạo ra một khoảng cách khá lớn với những người còn lại, gây cho họ cảm giác thiếu sự liên kết và liên quan và chính những “cá nhân” xuất sắc đó không làm cho đội nhóm tốt lên mà chỉ gây ra sự mâu thuẫn và khoảng cách. Và thật buồn thay, một cá nhân dù có tài năng đến đâu cũng không mang lại nhiều giá trị hơn một đội nhóm hoạt động hiệu quả với nhau. Thật buồn khi chính kẻ rất tự tin hiểu về Marketing lại không biết ứng dụng tư duy Marketing trong những việc đơn giản nhất :))
Sử dụng tư duy Marketing thế nào?
Ở phần này, mình sẽ nói về phạm vi của Marketing trong kinh doanh bởi vì đây là môi trường mình có trải nghiệm nhiều nhất cũng như là điều mà các bạn quan tâm nhất (chắc vậy).
1. Dùng tư duy Marketing để học mọi thứ
Chúng ta vẫn thường được dạy đủ thứ về Marketing hay cũng được nghe những người đi trước nói rằng Marketing phải biết thêm tài chính, phân tích dữ liệu, thiết kế, blabla… Nhưng bạn đã bao giờ tự hỏi việc học những điều đấy mang lại giá trị gì, hay cụ thể hơn là đáp ứng nhu cầu gì, cho ai chưa? Trước đây, mình cũng đã rơi vào tình huống mà chắc rất nhiều người cũng đồng cảnh ngộ: thấy cái gì có vẻ hay là vào học, thấy hay nhưng học xong không biết khi nào dùng, dùng thế nào. Về lâu dài, khi việc tiếp nhận một lượng lớn kiến thức mà không có sự thấu hiểu về mặt bản chất, mọi thứ trở nên hỗn loạn: cái gì cũng biết nhưng chẳng biết cái gì.
Vậy thoát khỏi tình trạng đấy như thế nào? Đây là lúc bạn hiểu tư duy Marketing quan trọng thế nào!
Bản chất, mọi kiến thức và hiểu biết loài người có được ngày nay đều nhằm phục vụ nhu cầu của chính chúng ta – tri thức chính là các giá trị được tạo ra qua quá trình cung ứng giá trị của loài người qua thời gian. Chính vì thế, khi muốn tiếp cận hay được tiếp cận một tri thức mới, hãy cố gắng tìm hiểu xem:
- Những kiến thức này nhằm phục vụ ai?
- Những kiến thức này giúp họ đáp ứng chính xác những nhu cầu gì?
- Những kiến thức này được tiếp cận theo các góc nhìn như thế nào? (Bởi vì mỗi góc nhìn sẽ cho thấy các ứng dụng khác nhau)
2. Dùng tư duy Marketing để thăng tiến trong công việc
Tất nhiên, có nhiều cách và còn rất nhiều yếu tố để bạn có thể thăng tiến nhanh chóng trong tổ chức. Nhưng nhìn đi nhìn lại, chỉ khi nào bạn đã, có thể và sẽ mang lại nhiều giá trị cho tổ chức thì chức vụ, quyền hạn, lợi ích và danh tiếng mới đến với bạn (giá trị tổ chức mang lại). Câu hỏi đặt ra là: Làm sao để đóng góp nhiều giá trị hơn cho tổ chức, khi giá trị ở đây có vẻ khá chung chung và khó đo lường?
Với kinh nghiệm của mình, cách dễ nhất để mang lại giá trị như sếp của bạn, đó là đặt mình vào vị trí của họ, nhìn góc nhìn của họ và tập tư duy giống họ: Công việc của bạn, của mọi người làm hằng ngày có ý nghĩa gì với đội ngũ? tổ chức?; Tại sao lại có mục tiêu đặt ra như vậy? Tại sao kế hoạch được diễn ra theo thứ tự này, với những bộ phận này tham gia? Tại sao quyết định của sếp là A chứ không phải B?;… Tất nhiên, trả lời được những câu hỏi này chính bản thân bạn sẽ biết làm sao để hoàn thành công việc đúng ý sếp, mang lại giá trị cho đội nhóm, có ý nghĩa với tổ chức. Đó sẽ là dấu hiệu đầu tiên của việc tạo ra nhiều giá trị hơn và điều tiếp đến sau đó, bạn có thể tự cảm nhận.
3. Dùng tư duy Marketing để khởi sự kinh doanh
Bạn phải mơ lớn nhưng hãy bắt đầu nhỏ, thậm chí thật nhỏ. Một câu nói đơn giản chắc ai cũng có nhớ: Hãy bán cái khách hàng cần, đừng bán cái mình có. Nhưng không phải ai cũng hiểu, hiểu rồi cũng không phải ai cũng áp dụng (dù nó đúng). Một câu trả lời mình thấy khá nhiều người bán hàng, marketer gặp phải khi được hỏi sản phẩm của họ nhắm tới đối tượng nào: tới nhóm khách hàng cần sản phẩm đó. Dĩ nhiên, đó là cách trả lời của người bán chẳng hiểu gì về khách hàng của họ. Và cách họ làm Marketing càng chứng minh khẳng định này: tập trung vào các kênh quảng cáo với nhắm mục tiêu rộng; nội dung quảng cáo không khác gì những sản phẩm khác trên thị trường; các ý tưởng lặp đi lặp lại – bí ý tưởng triển khai; nhóm làm việc không hiệu quả; không thể phát triển; khuyến mãi và giảm giá tần suất lớn;… và quan trọng nhất: không có khách hàng quay lại và giới thiệu.
Vậy làm sao để thoát khỏi tình trạng này? Hãy luôn nhớ rằng, làm marketing đầu tiên phải tạo ra được giá trị với khách hàng. Việc bạn có một sản phẩm mà bạn cho là tốt chưa chắc đã có giá trị với khách hàng (cái họ cần), chính vì thế, một cách rất tự nhiên để biết họ cần gì là gặp, kết thân và hỏi họ về vấn đề họ đang gặp phải mà chưa có ai đáp ứng tốt. Và công việc tạo ra giá trị, đơn giản là làm họ vui vẻ, hạnh phúc với sản phẩm, dịch vụ của bạn. Mới bắt đầu, hãy như vậy đã!
Phát triển trên nền tảng tư duy Marketing
Qua các phần nội dung ở trên, mình đã đi qua nền tảng căn bản nhất về Marketing, phần tiếp theo mình sẽ đưa ra quan điểm về cách phát triển về tư duy, kỹ năng và công cụ trên nền tảng căn bản đó. Trong phần này, mình cũng sẽ hạn chế phạm vi ứng dụng trong hoạt động kinh doanh.
Nhắc lại định nghĩa lần nữa:
“Marketing là quá trình tạo ra giá trị và thu lại giá trị“
Một cách rất tự nhiên, để Business của bạn tạo ra giá trị cho khách hàng, thị trường và thu về giá trị cho tổ chức, họ cần:
- Xác định đúng khách hàng phù hợp đối với họ là ai – Segmentation & Targeting
- Tạo ra giá trị đối với khách hàng – Value Proposition & Positioning
- Mang giá trị đến với khách hàng – Product -> Price -> Distribution -> Communication
- Thu về giá trị với tổ chức – Profit, Market share, Data
Và dĩ nhiên, để hoạt động ổn định, các chiến lược, chiến thuật, cách thức thuộc phạm vi kể trên phải được:
- Nghiên cứu, dự báo -> giảm rủi ro trong quá trình ra quyết định
- Hoạch định -> phù hợp với nguồn lực
- Lên kế hoạch và tổ chức thực hiện -> thực thi hiệu quả
- Đo lường và tối ưu -> tối ưu nguồn lực từ những kinh nghiệm triển khai trên thị trường
Cuối cùng, dấu hiệu nào dễ nhất để thể hiện cho việc bạn đã đưa đúng được giá trị cho thị trường?:
- Khách hàng quay lại mua hàng
- Khách hàng giới thiệu người khác
Thôi tạm thời thế đã, sau này có gì mới hay ho hơn, mình sẽ cập nhật ha. Chúc các bạn tìm đúng đường đi phù hợp cho mình!
Ordinary Things 